Loop een willekeurige koffiebar in de grote stad binnen en de kans is groot dat de langste rij niet voor een cappuccino staat, maar voor een matcha latte. Wat een paar jaar geleden nog een exotisch tussendoortje was voor yogastudio's, is inmiddels het snelst groeiende drankje op de menukaart. Ijskoude matcha is deze zomer het populairste nieuwe item bij de Nederlandse koffiebars, en dat is geen toeval.
De vraag is niet meer óf matcha blijft, maar waarom zoveel mensen hun vertrouwde bakje koffie inruilen voor een felgroen poeder dat al eeuwenlang onderdeel is van de Japanse theeceremonie.
Wat matcha eigenlijk is
Matcha is fijngemalen groene thee, gemaakt van bladeren die vlak voor de oogst enkele weken worden afgeschermd van zonlicht. Daardoor maakt de plant meer chlorofyl en aminozuren aan, wat zorgt voor die intense groene kleur en de kenmerkende umami-smaak. Anders dan bij losse thee drink je bij matcha het hele blad op, in poedervorm, in plaats van alleen het afgetrokken water.
Er bestaat een groot verschil tussen ceremoniële matcha en culinaire matcha, en dat verschil verklaart meteen waarom de ene zak drie keer zoveel kost als de andere. Ceremoniële matcha komt van de jongste blaadjes van de eerste pluk van het jaar, wordt met de hand geoogst en heeft een zachte, licht zoete smaak. Die drink je puur, geklopt met heet water. Culinaire matcha is steviger en iets bitterder van smaak, gemaakt voor toepassingen waarin andere smaken meespelen, zoals een latte, een smoothie of gebak. Voor een matcha latte thuis heb je dus geen dure ceremoniële kwaliteit nodig.
Waarom mensen overstappen van koffie
Het populairste argument gaat niet over smaak, maar over hoe je je voelt na het drinken. Een kop matcha bevat ongeveer 40 tot 70 milligram cafeïne, tegenover zo'n 95 milligram in een kop koffie. Het echte verschil zit in L-theanine, een aminozuur dat van nature in theeplanten voorkomt en de opname van cafeïne in het bloed vertraagt. In plaats van de bekende piek en crash van een espresso krijg je een geleidelijkere, langer aanhoudende alertheid, zonder het gejaagde gevoel dat koffie bij sommige mensen oproept.
Het Voedingscentrum bevestigt dat groene thee, en dus ook matcha, van nature stoffen bevat die als gezond te boek staan, al is de wetenschappelijke onderbouwing voor specifieke gezondheidsclaims vaak dunner dan de marketing doet vermoeden. Matcha is geen wondermiddel, maar wie gevoelig is voor de nerveuze bijwerkingen van koffie merkt het verschil vaak binnen een paar dagen.
Zo maak je het zelf goed
De grootste beginnersfout is matcha simpelweg roeren met een lepeltje. Dat levert klontjes op en een bittere, ongelijkmatige smaak. De traditionele manier gebruikt een chasen, een bamboe klopper, waarmee je in een zigzagbeweging lucht door het mengsel klopt tot er een fijn schuimlaagje ontstaat.
- Zeef een halve tot hele theelepel matchapoeder boven een kom om klontjes te voorkomen
- Voeg een klein scheutje water toe van ongeveer 75 graden, nooit kokend, dat maakt de thee bitter
- Klop stevig in een W-beweging tot er schuim ontstaat, dat kost minder dan een minuut
- Vul aan met meer heet water voor een puur kopje, of met gestoomde melk voor een latte
Wie liever eerst leert hoe je smaken in een warme drank goed op elkaar afstemt, kan ook kijken naar de basis van een smaakvol kopje koffie, want veel van dezelfde principes rond water, temperatuur en verhouding gelden ook voor matcha.
De nieuwe smaakcombinaties van dit jaar
Waar matcha een paar jaar geleden vooral puur of met melk werd geserveerd, experimenteren coffeeshops en theewinkels nu volop met combinaties uit de rest van Azië. Hojicha, een gebrande groene thee met een nootachtige smaak, wordt vaak gemengd met matcha voor meer diepte. Ook yuzu en pandan duiken steeds vaker op, net als een lichtjes zoete, romige variant met pistache. De trend past in een bredere beweging waarbij consumenten drankjes zoeken met minder suiker en cafeïne, maar wel met karakter, in plaats van de klassieke frisdrank of energydrink.
Diezelfde beweging zie je terug bij de opkomst van milk tea shops als alternatief voor de koffiebar, waar thee net zo serieus behandeld wordt als koffie ooit werd. En wie eenmaal de smaak te pakken heeft van Japanse ingrediënten, komt al snel uit bij ander Japans comfort food dat de laatste tijd populair wordt in Nederland.
Waar je op moet letten voordat je een zak koopt
Niet elke matcha in het schap is het geld waard. Let bij de aanschaf op drie dingen: de kleur moet felgroen zijn, niet geelgroen of dof, de geur moet vers en grasachtig ruiken in plaats van muf, en check of het land van herkomst Japan is, bij voorkeur de regio's Uji, Nishio of Kagoshima. Goedkope matcha uit onduidelijke bron is vaak vermengd met andere theesoorten en mist zowel de smaak als de voedingsstoffen waar mensen matcha juist voor kopen.
Bewaar het poeder na openen luchtdicht en in de koelkast. Matcha oxideert snel zodra het in contact komt met lucht en licht, en verliest dan zowel kleur als smaak. Een goed bewaarde zak van 30 gram gaat, bij dagelijks gebruik, ongeveer twee tot drie weken mee voordat de frisheid duidelijk afneemt.